تیک‌آف و فرود؛ اصول شروع و پایان پرواز

هر پرواز با یک تیک‌آف شروع و با یک فرود تمام می‌شود؛ دو مرحله‌ای که بیشترین تمرکز و دقت را می‌طلبند. در این مقاله انواع تیک‌آف، الگوهای فرود و تکنیک فلر را مرور می‌کنیم.

انواع تیک‌آف

به پروسهٔ راه‌اندازی بال (launch) تا زمانی که پای خلبان از زمین جدا می‌شود، تیک‌آف (take off) می‌گویند. سه نوع دارد:

• فوروارد (forward): بال به‌شکل نعل اسب پشت سر پهن می‌شود، خلبان پشت به بال و رو به مسیر دویدن و رو به باد آماده می‌شود. بیشتر در بادِ کم کاربرد دارد.
• ریورس (reverse launch): لانچ رو به بال و پشت به باد؛ پس از بالا آوردن و کنترل بال، خلبان ۱۸۰ درجه می‌چرخد و رو به باد تیک‌آف می‌کند.
• کراس‌ویند (cross wind take off): وقتی جهت باد با جهت شیب زمین زاویه دارد؛ رو به باد لانچ می‌کنیم و با برِکِ سمت شیب، بال را به سمت شیب هدایت می‌کنیم.

لحظهٔ بحرانی (Critical Time)

یک خطای رایج این است که خلبان پس از لانچ با نهایت قدرت می‌دود، در حالی که بال از او جا می‌ماند. پای خلبان به‌حالت پاندولی از زمین جدا می‌شود اما چون سرعت هوایی هنوز به min air speed نرسیده، دوباره به زمین برمی‌گردد. تکرار این چرخه به لحظهٔ بحرانی می‌رسد: لحظه‌ای که خلبان «نه دونده است و نه پرنده».

راه‌حل: پس از لانچ، وزن را روی بند سینهٔ هارنس بیندازید و تراست را به اندازه‌ای اعمال کنید که بال و خلبان هم‌زمان افزایش سرعت داشته باشند، تا با رسیدن به min air speed به‌صورت نرمال و ایمن وارد پرواز شوید.

انواع فرود

فرود (landing) دو فاز دارد: نزدیک‌شدن (approach) و نهایی (final). مرحلهٔ approach با چهار الگوی ترافیک انجام می‌شود: PTS، PT8، PTL و PTU.

سه اصل کلی در approach:

• ابتدا جهت باد روی زمین را پیدا کنید، چون final رو به باد خواهد بود.
• خود را خارج از منطقهٔ فرود و نزدیک لبهٔ آن نگه دارید و به نقطهٔ هدف نگاه کنید.
• هرگز پشت به منطقهٔ فرود نشوید تا نقطهٔ هدف از دیدتان خارج نشود.

در حالت S turn خلبان با حرکات S شکلِ متوالی و کوچک‌تر، ارتفاع را کاهش می‌دهد. الگوی PT8 با گردش‌های ∞ شکل کار می‌کند. PTU (که constant aspect approach هم نامیده می‌شود) برای محوطه‌های محصور با مانع ایده‌آل است و سه فاز دارد.

final، چک round out و فلر

هر تکنیکی که به‌کار ببرید، باید به یک long final ختم شود. دو نکتهٔ اصلیِ فرود موفق: پایداری بال (حفظ آن به‌صورت level) و سرعت. یک long final اجازه می‌دهد سرعت لازم برای فلر فراهم شود.

در ارتفاع حدود ۱ متری، چک round out را آغاز می‌کنیم: برِک‌ها را بالا برده، با نهایت سرعت به زمین نزدیک می‌شویم و قبل از فلر با اعمال کمی برِک «چک» می‌کنیم. در نهایت برِک‌ها را به‌طور کامل و هم‌زمان پایین می‌کشیم؛ این عمل فلر (flair) نامیده می‌شود و سرعت عمودی و افقی را کم می‌کند تا فرودی نرم داشته باشیم. این چک باعث می‌شود حتی در باد صفر یا پشت به باد، خلبان روی زمین «سُر بخورد» نه اینکه کوبیده شود.