سرعت‌ها و زوایای پروازی در پاراگلایدر

«سرعت» در پاراگلایدر یک عدد ساده نیست؛ سه نوع سرعت متفاوت داریم و درک تفاوتشان، همراه با زوایای پروازی، پایهٔ فهم رفتار بال است.

سرعت‌های پروازی

• سرعت باد (wind speed): سرعت جریان هوا نسبت به یک شاخص ثابت زمینی.
• سرعت هوایی (air speed): سرعت وسیلهٔ پروازی نسبت به هوای اطرافش.
• سرعت زمینی (ground speed): سرعت وسیله نسبت به زمین، که از برآیند سرعت هوایی و سرعت باد به‌دست می‌آید.

باد نسبی

وقتی پای خلبان از زمین جدا می‌شود، دیگر باد منطقه را حس نمی‌کند، چون باد او را هم‌سو با خود می‌برد. بنابراین بادی که در حین پرواز به خلبان برخورد می‌کند، بادی است که خودِ وسیله در اثر حرکت ایجاد کرده؛ به آن باد نسبی (relative wind) می‌گویند. باد نسبی همواره مخالف جهت مسیر حرکت است و سرعتش برابر سرعت هوایی وسیله است.

گاست

تغییر ناگهانی جهت یا سرعت باد (یا هر دو) در مدت زمان مشخص را گاست (gust) یا تندباد می‌گویند. جریان هوایی که از سطوح بال می‌گذرد air flow نام دارد؛ روی زمین عاملِ آن بادِ منطقه است و در پرواز، سرعت هوایی.

زوایای پروازی

از برخورد دو پاره‌خط، زاویه به‌وجود می‌آید. سه زاویهٔ مهم در پرواز عبارت‌اند از:

• زاویهٔ حالت (attitude angle): بین وتر و خط افق.
• زاویهٔ حمله (angle of attack / A.O.A): بین وتر و مسیر حرکت؛ همان زاویهٔ برخورد جریان هوا با وسیله.
• زاویهٔ سرش (glide angle): بین خط افق و مسیر حرکت.

زاویهٔ حمله را می‌توان با برِک یا اسپید سیستم تغییر داد. عامل دیگری که آن را تغییر می‌دهد، گاست است. اگر زاویهٔ حمله بیش از حد زیاد شود خطر استال و اگر بیش از حد کم شود خطر تاک (جمع‌شدن بال از جلو) پیش می‌آید.

دامنهٔ پروازی

به محدودهٔ سرعت‌های هوایی بین حداقل سرعت هوایی (min air speed) و بیشترین سرعت هوایی (max air speed) دامنهٔ پروازی (fly domain) می‌گویند.

• min air speed: حداقل سرعتی که وسیله برای پرواز نیاز دارد. هرچه وزن بیشتر، این مقدار بیشتر؛ یعنی بال با سرعت بالاتری وارد استال می‌شود.
• max air speed: حداکثر سرعت هوایی که با کشیدن کامل اسپید سیستم (یا باز بودن تریم در تندم) به‌دست می‌آید.
• تریم اسپید (trim speed): سرعتی که سازنده برای زمانی که برِک‌ها آزادند و خلبان دخالتی ندارد طراحی کرده است.

چرا روبه باد تیک‌آف و لند می‌کنیم؟

خلبانان پاراگلایدر روبه باد تیک‌آف می‌کنند تا با کمترین انرژی و سریع‌تر به حداقل سرعت هوایی برسند، و روبه باد لند می‌کنند تا با حداقل سرعت زمینی به زمین نزدیک شوند. این یک قاعدهٔ ساده اما حیاتی است.